Nidzica – rzeka w południowej części województwa świętokrzyskiego, stanowiąca lewy dopływ górnej Wisły. Długość rzeki wynosi 62,9 km, a powierzchnia dorzecza 708 km².

Nidzica rozpoczyna swój bieg na Wyżynie Małopolskiej. Źródło znajduje się w Rogowie na północ od Miechowa, na wysokości ok. 280 m n. p. m.

Nidzica przepływa następnie przez Płaskowyż Proszowicki, gdzie jej dolina rozszerza się do 2-2,5 km. Tuż przed ujściem rzeka wpływa w obręb Niziny Nadwiślańskiej, a jej dolina ponownie silnie się zwęża. Ujście Nidzicy znajduje się w okolicach miejscowości Urzuty, na wysokości ok. 180 m n.p.m.

Na początkowym odcinku, aż do przedmieść Działoszyc, rzeka gęsto meandruje u podnóży łagodnych wzgórz. Kamieniste wartkie odcinki o dużym spadku przeplatają się z zamulonymi prostkami i zakrętami, gdzie woda płynie leniwie. Szerokość rzeki na ogół nie przekracza pięciu metrów, a dołki głębsze niż półtora metra trafiają się bardzo rzadko.

 

Dolina rzeki jest bezleśna, na jej dnie występują łąki oraz pola uprawne, na wybranych fragmentach znajdziemy niewielkie kępy zadrzewień nadrzecznych i śródpolnych.

 

 

 

 

 

 

Kolejne kilka kilometrów rzeki, pomiędzy Działoszycami a Skalbmierzem to znacznie szersze lustro wody, na dnie leżą gałęzie i patyki, a dolina to mozaika pól uprawnych i półnaturalnych łąk.

Poniżej Skalbmierza Nidzica osiąga miejscami 10 m szerokości, związane to jest z silną meriolacja tych terenów, celem osuszenia doliny w której dominują pola uprawne. Na próżno w tym odcinku szukać rozległych podmokłych łąk, nadrzecznych drzew czy zakrzaczeń.

Ostatnie 20 km rzeki, od miejscowości Cudzynowice i dalej poniżej Kazimierzy Wielkiej, to typowa woda nizinna. Na tym odcinku rzeka w znacznym stopniu zachowała dość naturalny krajobraz i typowo łąkową szatę roślinną. Jest to rzeka uregulowana w dość naturalny sposób przy zachowaniu meandrów (poza odcinkiem Morawiany – Morawianki gdzie kilka lat temu „wyprostowano” koryto), mała, szerokość jej koryta nie przekracza 6 metrów, jednakże dość szeroka jest jej trasa zalewowa. Dominuja tu łąki kośne i pastwiskowe, choć coraz więcej zajmowanych sukcesją zakrzaczeń wierzbowych, czy dużych połaci trzcinowisk. Sama rzeka płynie w wąskim pasie zadrzewień łęgowych, o pomnikowym charakterze.

W dolinie znajdują się dwa większe kompleksy stawów hodowlanych w Książu Wilkim, oraz Słupowie.

Nidzica uchodzi do Wisły w okolicach wsi Urzuty.

Jest to dolina o odmiennym środowisku przyrodniczym niż w dużych dolinach Wisły i Nidy.

DLACZEGO NIDZICA?

Jest to ważny lokalny korytarz ekologiczny, który prawdopodobnie ma też znaczenie regionalne dla wybranych gatunków. Na obszarze doliny Nidzicy trudno zlokalizować formy ochrony przyrody, a charakter wybranych odcinków pokazuje jak cenne siedliska w dorzeczu Nidzicy są zlokalizowane.

Dotychczasowa inwentaryzacja i monitoring wybranych grup zwierząt pokazuje, iż dolina Nidzicy to miejsce rozrodu, odpoczynku i żerowania ponad 100 gatunków ptaków. Nidzica to jedno z najważniejszych po dużej dolinie rzeki Nidy miejsc lęgów rzadkich, zmniejszających swoją liczebność w całym kraju ptaków siewkowatych takich jak rycyk Limosa limosa, krwawodziób Tringa totanus, czajka Vanellus vanellus, kszyk Gallinago gallinago. Spotkamy tu rzaedkie motyle chronione w Unii Europejskiej jak czerwończyk nieparek Lycaena dispar, czerwończyk fioletek Lycaena helle, modraszek telejus Phengaris teleius.
W podmokłych fragmentach doliny natrafimy na kumaki nizinne Bombina bombina, a pośród pól uprawnych spotkamu ginącego w Polsce chomika europejskiego Cricetus cricetus.

Misja

Poznanie, badanie, wspieranie i promocja lokalnej fauny i flory doliny rzeki Nidzicy o charakterze naturalnym z wieloma ginącymi, rzadkimi organizmami, naturalnymi procesami i siecią powiązań.

Lokalizacja i neutralizacja zagrożeń dla doliny, wyznaczenie najcenniejszych fragnemtów dorzecza Nidzicy i powołanie na nich form ochrony przyrody.
Edukacja przyrodnicza lokalnych społeczności na temat wartości przyrodniczych i kulturowych doliny Nidzicy, zagrożeń oraz sposobów ich przeciwdziałaniom.